Tảo mộ là gì? Cách chuẩn bị và đi tảo mộ đúng phong tục

Tảo mộ là một trong những phong tục truyền thống của người Việt nhằm thể hiện lòng tôn kính, hiếu thảo với ông bà tổ tiên, những người đã khuất. Nghi thức tảo mộ diễn ra vào mỗi dịp trong năm nhưng ít ai nắm chính xác được cách chuẩn bị và đị tảo mộ đúng phong cách. Vậy tảo mộ là gì và cần thực hiện những công việc nào để nghi lễ này được trọn vẹn. Nội dung dưới đây sẽ giúp bạn nắm rõ từng bước và ý nghĩa của phong tục tảo mộ.

Tảo mộ là gì? Nguồn gốc, ý nghĩa

Tảo mộ, hay chạp mả, là nghi thức truyền thống được nhiều gia đình Việt thực hiện vào những ngày cuối năm nhằm chăm sóc, dọn dẹp lại phần mộ tổ tiên. Các thành viên cùng nhau phát cỏ, vệ sinh bia mộ, sắp xếp lại không gian xung quanh rồi thắp hương và dâng lễ vật để tưởng nhớ người đã khuất. Đây cũng là thời điểm cả nhà quây quần, nhắc lại chuyện cũ và kết nối tình thân trong không khí trang nghiêm nhưng ấm áp.

Về nguồn gốc, tục tảo mộ hình thành từ tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Á Đông và chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Nho giáo. Ở Việt Nam, phong tục này gắn liền với hai thời điểm quen thuộc: những ngày cận Tết Nguyên Đán và tiết Thanh Minh tháng ba Âm lịch. Qua nhiều thế hệ, tảo mộ đã được gìn giữ và trở thành một nghi thức mang bản sắc riêng của người Việt, gắn chặt với đời sống tinh thần của mỗi gia đình.

Việc thăm mộ đầu năm thể hiện lòng hiếu kính và sự trân trọng đối với cội nguồn. Con cháu gửi gắm mong ước bình an, may mắn cho năm mới và cầu mong tổ tiên phù hộ. Đây cũng là dịp để người lớn kể lại câu chuyện gia đình, giúp thế hệ trẻ hiểu về gốc rễ, vun đắp ý thức gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống và tiếp nối một phong tục đẹp đã đồng hành cùng người Việt qua nhiều đời.

=> Xem thêm: Phong tục ngày Tết cổ truyền Việt Nam và ý nghĩa văn hóa

Tảo mộ ngày, giờ nào tốt Tết Bính Ngọ 2026?

Không có quy định cố định về việc tảo mộ phải diễn ra vào ngày nào, tuy nhiên tùy theo vùng miền, truyền thống từng gia đình và tín ngưỡng mà thời gian đi tảo mộ Tết Bính Ngọ 2026 có thể khác nhau.

Các gia đình thường tự lựa chọn ngày đẹp và giờ thuận tiện để thực hiện lễ tảo mộ. Theo truyền thống, nghi thức tảo mộ thường diễn ra vào những ngày cuối tháng Chạp, trước lễ Tất niên và trước thời khắc đón năm mới. Đa số các gia đình sẽ tiến hành tảo mộ sau Tết ông Công ông Táo (23 tháng Chạp) và kéo dài đến chiều 30 tháng Chạp, hoặc chiều 29 tháng Chạp nếu năm đó là tháng thiếu.

Ngoài ra, các gia đình cũng có thể đi tảo mộ vào nhiều dịp quan trọng khác trong năm như trước Tết Nguyên đán, Tết Thanh Minh, Rằm tháng Bảy hoặc các ngày mùng Một, ngày Rằm âm lịch tùy theo truyền thống của từng gia đình. Đặc biệt vào Tết Thanh Minh tháng 3 Âm lịch là thời điểm tốt nhất để đi Tảo mộ.

Đi tảo mộ cần chuẩn bị những gì?

Người đi tảo mộ cần mang theo xẻng, cuốc để sửa sang, dọn dẹp lại xung quanh phần bia mộ. Ngoài ra, cần chuẩn bị thêm các mâm lễ cúng bao gồm:

• 10 bông hoa tươi màu đỏ
• 3 lá trầu, 3 quả cau
• 1/2 lít rượu, 5 chén đựng rượu và 10 lon bia
• 2 bao thuốc, 2 gói trà
• 2 nến cốc màu đỏ
• 5 con ngựa mỗi con 1 màu, trên mỗi con ngựa cần 10 lễ tiền vàng bao gồm tiền xu, tiền âm phủ và tiền vàng lá
• 5 bộ quần áo
• 4 đĩa để tiền vàng

Ngoài ra, có thể chuẩn bị lễ chay hoặc lễ mặn tùy theo truyền thống gia đình. Lễ chay thường có bánh, gạo, muối, chén mật, xôi chè. Lễ mặn có thể thêm chân giò, gà luộc, hoặc khoanh giò.

Văn khấn tảo mộ chuẩn, dễ đọc, đúng phong tục

Dưới đây là bài văn khấn khi đi tảo mộ theo Văn khấn cổ truyền Việt Nam – NXB Văn Hóa Thông tin:

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

– Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương. Con kính lạy ngài Địa tạng Vương Bồ Tát.

– Con kính lạy ngài Kim Niên Đương cai Thái Tuế Chí đức Tôn thần, Kim niên hành binh, Công tào Phán quan.

– Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành Hoàng Chư vị Đại Vương quản cai nơi nghĩa trang.

– Con kính lạy Ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa Tôn thần.

– Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ thổ Long Mạch Tôn thần, các ngài Tiền Chu tước, Hậu Huyền vũ, Tả Thanh Long, Hữu Bạch Hổ cùng liệt vị Tôn Thần cai quản trong nơi nghĩa trang này.

Con kính lạy hương linh cụ:…………………..

Hôm nay là ngày… tháng Chạp năm Bính Ngọ, năm cũ sắp qua, năm mới sắp đến.

Tín chủ (chúng) con là:…………..

Ngụ tại:…………..

Chúng con sắm sanh phẩm vật, hương hoa trà quả, kim ngân tài mã, dâng hiến trình cáo Tôn thần, kính rước vong linh bản gia tiên tổ chúng con là:…………… có phần mộ táng tại………… được về với gia đình đón mừng năm mới, để cho cháu con được phụng sự trong tiết xuân thiên, báo đáp ân thâm, tỏ lòng hiếu kính. Cúi xin Tôn thần, Phủ thùy doãn hứa.

Âm dương cách trở

Bát nước nén hương

Thành tâm kính lễ

Cúi xin chứng giám. Phù hộ độ trì

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Những lưu ý khi đi tạo mộ

Khi đi tạo mộ, gia đình cần tuân thủ một số lưu ý sau để giữ sự trang nghiêm và đảm bảo quá trình dọn dẹp, cúng viếng diễn ra trọn vẹn và đúng phong tục.

• Tiến hành tảo mộ vào buổi sáng, thời điểm thoáng và nhiều ánh sáng, thuận tiện cho việc dọn dẹp và thắp hương.
• Không đùa giỡn, nói lớn, trêu chọc trong khu vực nghĩa trang để giữ sự tôn nghiêm.
• Ăn mặc lịch sự, trang trọng, tránh trang phục màu sắc quá tối hoặc quá nổi bật.
• Thắp hương xin phép trước khi dọn dẹp: người lớn tuổi hoặc chủ gia đình thắp nhang, đèn và đọc văn khấn trước khi bắt đầu phát cỏ, lau dọn mộ phần.
• Khi chờ hương tàn, con cháu tiến hành dọn dẹp, lau bia mộ, phát cỏ, sắp xếp lại khu vực xung quanh cho gọn gàng.
• Khi hương cháy được khoảng 2/3, gia chủ hóa vàng và xin thụ lộc, đọc rõ tên người đã khuất để gửi đúng lễ vật.
• Không bước lên mộ phần khác, không tự ý xê dịch đồ cúng hoặc bát hương của các phần mộ lân cận.
• Không đốt vàng mã bừa bãi, cần hóa vàng đúng vị trí tránh cháy lan sang khu vực cỏ khô.
• Khi ra về, kiểm tra hương đã tắt hoàn toàn, không để lại rác, đồ thừa hoặc tro tàn trong khu vực nghĩa trang.
• Khi đi tảo mộ về nên tắm rửa, thay quần áo sạch sẽ để tránh mang theo uế khí về nhà theo quan niệm dân gian.

Tảo mộ là một nghi thức mang giá trị tinh thần sâu sắc, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và sự gắn kết qua nhiều thế hệ trong mỗi gia đình Việt. Khi nắm rõ cách chọn ngày giờ, chuẩn bị lễ vật và thực hiện đúng phong tục, nghi lễ này sẽ diễn ra trang nghiêm và thuận lợi. Hy vọng những thông tin trên giúp bạn chủ động hơn khi tảo mộ trong Tết Bính Ngọ 2026.

Nguyễn Thanh Hiền

Nguyễn Thanh Hiền là người đứng sau định hướng nội dung và chiến lược quà tặng của Muaquatet.vn, với hơn 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực quà Tết doanh nghiệp, đồ uống nhập khẩu và giải pháp quà biếu cao cấp cho khách hàng B2B. Chị trực tiếp tham gia tư vấn, tuyển chọn sản phẩm và xây dựng tiêu chuẩn nội dung nhằm giúp công ty chọn quà tặng tinh tế.