Mâm cúng giao thừa là nghi thức quan trọng mở đầu năm mới, mang ý nghĩa tiễn năm cũ và đón nguồn may mắn, bình an cho gia đình. Trong Tết Bính Ngọ 2026, việc chuẩn bị mâm lễ đúng phong tục giúp gia chủ thực hiện trọn vẹn nghi lễ Trừ Tịch và cầu mong một năm mới hanh thông, đủ đầy.
Ý nghĩa của lễ cúng giao thừa đêm 29 Tết (Lễ Trừ Tịch)
Cúng đêm giao thừa, hay còn gọi là Lễ Trừ Tịch, là nghi thức văn hóa lâu đời của người Việt, mang ý nghĩa trừ bỏ điều xui rủi, bất an của năm cũ và đón nhận nguồn sinh khí mới trong năm Bính Ngọ 2026.
Từ “Trừ Tịch” hàm ý trừ khử tà khí, thiết lập sự thanh tịnh để gia đình bước sang năm mới với tâm thế an yên, vượng khí hanh thông. Chính vì vậy, nghi lễ này luôn được thực hiện trong khoảng 23 giờ đến 1 giờ sáng, đúng thời khắc chuyển giao giữa cũ và mới, khi âm dương cân bằng và năng lượng tốt lành được kích hoạt mạnh mẽ nhất.
=> Xem ngay: Giao thừa là gì? Ý nghĩa phong tục đêm Giao thừa người Việt
Mâm cúng giao thừa 2026 gồm những gì?
Mâm cúng giao thừa năm 2026 cần chuẩn bị đầy đủ lễ vật theo phong tục để thể hiện lòng thành và cầu mong gia đạo đón năm mới bình an, may mắn.
1. Mâm cúng giao thừa ngoài trời đầy đủ nhất
Mâm cúng giao thừa ngoài trời thường được chuẩn bị với các lễ vật cơ bản gồm mâm ngũ quả, trầu cau, rượu, trà, hương, đèn nến, muối gạo, quần áo và mũ nón dành cho thần linh. Phần lễ mặn có thể gồm gà trống luộc, thịt heo luộc, bánh chưng hoặc bánh tét, xôi và hoa tươi. Trường hợp gia chủ là phật tử có thể thay thế bằng lễ chay nhưng vẫn giữ đầy đủ hương hoa và trái cây.
Mâm lễ cần được đặt trước cửa nhà hoặc sân trước, đặt ở nơi thoáng và sạch. Gia chủ không cúng trong nhà hay khu vực ban công. Khi đến thời khắc giao thừa, gia chủ ăn mặc chỉn chu, thắp đèn nến, dâng rượu trà và đọc văn khấn với sự thành tâm, cầu mong bình an và phúc lộc cho gia đình. Đây cũng là lúc tưởng nhớ người thân đã khuất và mời về sum họp trong dịp đầu năm mới.
2. Mâm cúng giao thừa trong nhà
Mâm cúng giao thừa trong nhà thường được chuẩn bị với đủ ngũ quả, nến, hương, hoa, vàng mã, trầu cau, rượu, trà, bánh chưng hoặc bánh tét, bánh kẹo và mâm cỗ mặn hoặc chay tùy gia đình. Đây là lễ dâng lên tổ tiên theo tín ngưỡng Việt và Hoa, mang ý nghĩa mời ông bà về sum họp cùng con cháu trong đêm sang năm mới.
Nghi thức này được thực hiện sau lễ cúng ngoài trời theo tập tục “nghênh tân, tiễn cựu”, thể hiện sự tri ân tổ tiên đã che chở và cầu mong gia đạo bình an, thuận lợi trong năm mới.
3. Mâm cúng giao thừa đơn giản
Mâm cúng giao thừa đơn giản phù hợp với gia đình bận rộn hoặc không gian nhỏ, vẫn giữ đủ những lễ vật cần thiết như xôi, bánh chưng hoặc bánh tét, hoa tươi, trái cây, hương, nến, rượu và nước sạch. Gia chủ có thể chọn thêm ít bánh kẹo hoặc món chay để tăng sự trang trọng.
Dù tối giản lễ vật, mâm cúng vẫn đảm bảo đúng ý nghĩa lễ Trừ Tịch khi được bày biện gọn gàng và dâng cúng bằng sự thành tâm trong thời khắc bước sang năm mới.
=> Đừng bỏ lỡ:
- Mâm cơm cúng mùng 1 Tết chuẩn truyền thống gồm những gì?
- Cúng cơm mùng 2 Tết chuẩn truyền thống cầu tài lộc, bình an
- Mâm cúng mùng 3 Tết ý nghĩa và bài cúng hóa vàng
Mâm cúng giao thừa 3 miền khác nhau thế nào?
Mâm cúng giao thừa mỗi vùng miền có cách chuẩn bị và lễ vật riêng, phản ánh nét văn hóa và truyền thống đặc trưng của từng khu vực.
Mâm cúng giao thừa miền Bắc
Mâm cúng giao thừa miền Bắc thường được chuẩn bị theo đúng truyền thống với 4 bát và 4 đĩa, hoặc mở rộng thành 6 bát 6 đĩa hay 8 bát 9 đĩa tùy điều kiện gia đình. Các món cúng đặc trưng gồm móng giò hầm măng, bóng nấu thập cẩm, canh mọc, miến lòng gà và bánh chưng.
=> Tham khảo: 25 món ăn ngày Tết miền Bắc ngon, đặc trưng trong mâm cỗ
Mâm cúng giao thừa miền Trung
Mâm cúng giao thừa miền Trung mang đậm nét ẩm thực đặc trưng của vùng đất miền Trung với cách chuẩn bị phong phú và tỉ mỉ. Những món ăn như dưa món, giò lụa, đĩa thịt bông, đĩa gà bóp rau răm, đĩa thịt heo luộc, dưa giá, bát măng khô ninh, miến, đĩa cá chiên và đĩa ram.
=> Xem ngay : 25 món ăn ngày Tết miền Trung đậm đà vị truyền thống Việt
Mâm cúng giao thừa miền Nam
Mâm cúng giao thừa miền Nam thường ưu tiên các món nguội phù hợp khí hậu nắng nóng như canh khổ qua nhồi thịt, canh măng, thịt kho hột vịt, chả giò, củ kiệu và bánh tét. Những món này vừa dễ bảo quản vừa thể hiện nét ẩm thực đặc trưng của miền Nam trong dịp đón năm mới.
=> Xem thêm: 25 món ngon ngày Tết miền Nam đậm vị, đặc trưng Tết xưa
Trình tự cúng giao thừa chuẩn nhất
Nghi thức giao thừa cần thực hiện đúng thứ tự, thời điểm và cách bày lễ để đảm bảo ý nghĩa “nghênh tân, tiễn cựu” trong thời khắc bước sang năm mới.
Cúng ngoài trời hay trong nhà trước?
Theo quan niệm dân gian, lễ cúng giao thừa ngoài trời luôn được thực hiện trước lễ cúng trong nhà. Đây là nghi thức “nghênh tân, tiễn cựu”, nhằm đón vị Hành khiển mới và tiễn vị Hành khiển cũ trong thời khắc các vị thần chuyển giao nhiệm vụ.
Sau khi hoàn tất lễ ngoài trời, gia chủ mới tiến hành cúng trong nhà để cầu mong thần linh và tổ tiên phù hộ cho năm mới bình an và thuận lợi. Với các gia đình ở chung cư không có không gian đặt mâm cúng, hai lễ có thể thực hiện đồng thời. Dù cúng trong nhà hay ngoài trời trước, điều quan trọng nhất là sự thành tâm và kính lễ của gia chủ.
Thời điểm cúng đẹp nhất
Khoảng 23 giờ đêm đến 1 giờ sáng là thời điểm đẹp nhất để cúng giao thừa, khi năm cũ khép lại và năm mới bắt đầu. Đây được xem là thời khắc chuyển giao âm dương, năng lượng cát khí mạnh nhất. Gia đình nên chuẩn bị lễ vật đầy đủ trước đó để nghi thức diễn ra trang nghiêm và thuận lợi.
Cách bày mâm, đèn nến và hướng đặt mâm
Mâm cúng ngoài trời đặt trước cửa nhà ở vị trí sạch và thoáng. Đèn nến đặt phía trước mâm lễ, hướng ra ngoài nhằm nghênh đón khí lành. Mâm cúng trong nhà bày trên bàn thờ tổ tiên với ngũ quả đặt ở giữa, hoa hai bên và rượu nước phía trước. Các lễ vật nên sắp xếp gọn gàng để thể hiện sự tôn kính trong đêm giao thừa.
=> Có thể bạn quan tâm:
- Trang trí bàn thờ ngày Tết: Cách bày trí đẹp trang nghiêm
- 10 Mẫu cắm hoa ngày Tết bàn thờ đẹp, tài lộc đầu năm mới
Nghi thức khấn, vái và hóa vàng
Khi đến thời khắc giao thừa, gia chủ thắp hương, dâng rượu nước và đọc văn khấn thành tâm để kính cáo thần linh và tổ tiên. Hương tàn khoảng hai phần ba thì vái lễ và tiến hành hóa vàng. Tro vàng được thu gom gọn gàng, tránh để bay vương vãi nhằm giữ gìn sự trang nghiêm của nghi lễ đầu năm mới.
=> Đừng bỏ qua: Trước và sau Giao Thừa nên làm gì để đón năm mới may mắn
Các câu hỏi thường gặp về mâm cúng giao thừa
Mâm cúng giao thừa có cần cúng gạo muối không?
Có. Gạo và muối là hai lễ vật không thể thiếu trong mâm cúng giao thừa, tượng trưng cho sự no đủ, thịnh vượng. Sau khi cúng, gia chủ có thể giữ lại để lấy lộc hoặc rắc quanh nhà với ý niệm trừ tà và cầu bình an đầu năm.
Đặt mâm cúng giao thừa ở đâu là đúng nhất?
Mâm cúng giao thừa ngoài trời được đặt trước cửa nhà hoặc sân trước ở vị trí sạch sẽ và thoáng khí để dâng lễ lên chư thiên và đón vị Hành Khiển mới. Mâm cúng trong nhà đặt trên bàn thờ gia tiên, bày ngay ngắn và trang nghiêm để kính cáo tổ tiên và cầu mong gia đạo bình an trong năm mới
Mâm cúng giao thừa có cúng chay được không?
Được. Gia đình theo chế độ ăn chay hoặc theo đạo Phật có thể chuẩn bị mâm chay gồm xôi, chè, trái cây và món chay truyền thống mà vẫn giữ trọn ý nghĩa lễ Trừ Tịch.
Đêm giao thừa có cần cúng ngũ quả không?
Có. Ngũ quả mang ý nghĩa cầu phúc lộc và thịnh vượng, là lễ vật nên có trong cả mâm cúng ngoài trời và trong nhà để thể hiện lời cầu chúc cho năm mới.
Cúng giao thừa 2026 khác gì các năm khác?
Điểm khác biệt nằm ở bài vị Hành khiển năm Bính Ngọ 2026. Lễ vật và nghi thức cơ bản vẫn như truyền thống, nhưng gia chủ cần chuẩn bị đúng tên vị thần cai quản năm mới theo phong tục dân gian.
Nghi thức cúng giao thừa là dấu mốc quan trọng mở ra một năm mới với nhiều kỳ vọng tốt đẹp. Khi gia chủ chuẩn bị mâm lễ đầy đủ, hiểu đúng ý nghĩa từng lễ vật và thực hiện đúng trình tự, nghi lễ Trừ Tịch của Tết Bính Ngọ 2026 sẽ trở nên trọn vẹn hơn. Từ mâm cúng giao thừa ngoài trời đến lễ trong nhà hay sự khác biệt của từng vùng miền, mỗi yếu tố đều góp phần tạo nên một đêm giao thừa đủ đầy và trang nghiêm.
Nguyễn Thanh Hiền là người đứng sau định hướng nội dung và chiến lược quà tặng của Muaquatet.vn, với hơn 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực quà Tết doanh nghiệp, đồ uống nhập khẩu và giải pháp quà biếu cao cấp cho khách hàng B2B. Chị trực tiếp tham gia tư vấn, tuyển chọn sản phẩm và xây dựng tiêu chuẩn nội dung nhằm giúp công ty chọn quà tặng tinh tế.
