Tết ông Công ông Táo: Ý nghĩa và lễ cúng 23 tháng Chạp

Tết ông Công ông Táo là một trong những phong tục quan trọng của người Việt, diễn ra vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch hằng năm. Nghi lễ tiễn ông Công, ông Táo về trời không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, thể hiện lòng biết ơn đối với thần linh cai quản bếp núc và gia đạo, mà còn là dịp để các gia đình chuẩn bị cho một năm mới an lành, sung túc.

1. Tết ông Công ông Táo là gì?

Tết ông Công ông Táo là một nghi lễ truyền thống quan trọng trong văn hóa dân gian Việt Nam, diễn ra vào ngày 23 tháng Chạp (tức 23/12 âm lịch). Đây là ngày các gia đình làm lễ tiễn đưa Táo Quân – vị thần cai quản bếp núc – về trời để “báo cáo” mọi chuyện lớn nhỏ trong năm của gia chủ với Ngọc Hoàng. Ngoài nghi thức tiễn ông Táo, nhiều gia đình còn kết hợp lễ cúng gia tiên, bắt đầu khởi động không khí Tết cổ truyền từ ngày này.

=> Xem thêm: [Giải đáp] 2026 là năm con gì? Mệnh gì? Hợp tuổi nào?

2. Nguồn gốc Tết ông Công ông Táo

Tết ông Công ông Táo bắt nguồn từ một truyền thuyết dân gian cảm động mang đậm tính nhân văn về ba con người sống nghĩa tình: Trọng Cao, Thị Nhi và Phạm Lang. Vì những hiểu lầm, biến cố và sự hi sinh, cả ba đã cùng chết trong một đống rơm cháy. Cảm động trước tấm lòng thủy chung và tình nghĩa của họ, Ngọc Hoàng đã sắc phong cả ba làm Táo Quân – đại diện ba vị thần: thần Đất, thần Nhà và thần Bếp. Cũng từ đó, tục lệ cúng ông Công ông Táo ra đời và duy trì cho đến ngày nay.

3. Ý nghĩa ngày Tết ông Công ông Táo

Ông Táo không chỉ mang lại may mắn, phúc lộc cho gia đình mà còn có vai trò bảo vệ ngôi nhà khỏi sự xâm phạm của ma quỷ và những điều xấu xa. Hằng năm, vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch, Ông Táo sẽ cưỡi cá chép lên chầu trời để báo cáo với Ngọc Hoàng về những việc làm tốt – xấu, những phúc đức hay lỗi lầm của từng gia đình trong năm qua. Vì thế, lễ cúng Ông Táo được xem là một nghi lễ để mỗi người tự nhìn lại bản thân, sửa đổi những điều chưa tốt và hướng tới một năm mới an lành, tích cực hơn.

Trong lễ cúng, cá chép được xem là phương tiện để Ông Táo lên trời, tượng trưng cho sự kiên trì, vượt qua thử thách và thăng hoa. Sau lễ, người dân thường thả cá chép ra sông hoặc ao như một cách thể hiện lòng thành và ước mong cho một năm mới hanh thông, may mắn.

Lễ cúng Ông Công Ông Táo cũng là dịp để gia đình sum họp, quây quần bên mâm cúng, thể hiện sự gắn kết, hòa thuận và tôn vinh giá trị truyền thống. Qua đó, người Việt gửi gắm những ước vọng về một năm mới bình an, thịnh vượng, gia đạo yên vui.

=> Tìm hiểu thêm: Nguồn gốc ý nghĩa của Tết Nguyên Đán

4. Mâm cúng ông Công ông Táo gồm những gì?

Dù không cần quá cầu kỳ, một mâm cúng đúng nghĩa vẫn đòi hỏi sự chuẩn bị chu đáo, thể hiện sự trang nghiêm và tôn trọng đối với các bậc thần linh.

4.1. Lễ vật

Lễ vật trên mâm cúng ông Công ông Táo gồm:

Mũ ông Công ông Táo

Trong lễ cúng ông Công ông Táo, ba chiếc mũ là lễ vật quan trọng, gồm hai mũ cho Táo ông và một mũ cho Táo bà. Mũ Táo ông có cánh chuồn, tượng trưng cho sự nhanh nhẹn, còn mũ Táo bà thì không, mang nét dịu dàng, trang nhã.

Cả ba mũ được trang trí bằng gương nhỏ lấp lánh và dây kim tuyến sặc sỡ, trông vừa đẹp mắt vừa trang trọng. Màu sắc của mũ, áo và hia thay đổi theo từng năm, dựa trên ngũ hành, thể hiện sự gắn kết hài hòa giữa con người và trời đất.

Hia ông Táo

Hia được làm từ giấy màu vàng, tượng trưng cho sự sang trọng và quý phái, đồng thời góp phần tạo nên vẻ trang nghiêm cho lễ cúng.

Các lễ vật khác để cúng ông Công ông Táo

Ngoài mũ áo, mâm cúng ông Công ông Táo còn được bày biện với các lễ vật mang đậm ý nghĩa văn hóa và tâm linh:

• Một đĩa hoa quả tươi: Tượng trưng cho sự sung túc, thịnh vượng và lời cầu chúc một năm mới đủ đầy.
• Một ấm trà sen: Gợi nhắc đến sự thanh tịnh, trang nghiêm trong không gian cúng lễ.
• Ba chén rượu: Biểu hiện của lòng thành và sự tôn kính dành cho các vị thần linh.
• Một quả bưởi và một quả cau: Hai loại quả thường xuất hiện trong nghi lễ cổ truyền, mang ý nghĩa may mắn và sự gắn kết.
• Lá trầu tươi: Đại diện cho lời chúc phúc, sự hạnh phúc và gắn bó trong gia đình.
• Một lọ hoa cúc: Loài hoa biểu trưng cho sự thuần khiết, bền bỉ.

=> Tham khảo thêm: Danh sách những thứ cần chuẩn bị trước Tết Âm Lịch

4.2. Cá chép

Cá chép là hình ảnh quen thuộc và không thể thiếu trong lễ cúng ông Công ông Táo. Đây là phương tiện để Táo Quân cưỡi về trời. Sau khi hoàn tất nghi lễ, gia chủ thường thả cá chép xuống ao, hồ hoặc sông, với mong muốn cá sẽ “hóa rồng”, vượt vũ môn, tượng trưng cho sự thăng hoa, vượt khó và thành công. Đồng thời là mong ước về một năm mới thuận lợi và hanh thông.

4.3. Món ăn

Mâm cúng ông Công ông Táo thường có các món ăn sau:

• Gà luộc: Thường chọn gà trống thiến, da vàng óng, thịt săn chắc.
• Chè kho: Món ăn ngày Tết truyền thống mang hương vị ngọt bùi, tượng trưng cho sự ngọt ngào, ấm no và hạnh phúc trong cuộc sống gia đình.
• Cỗ mặn thường gồm các món như thịt lợn, thịt gà, cá, giò, nem,… được chuẩn bị đầy đủ, thể hiện lòng thành kính và mong muốn một năm mới đủ đầy.
• Mâm ngũ quả với các loại trái cây như chuối, bưởi, cam, quýt, táo,… mang ý nghĩa cầu mong phúc – lộc – thọ – an – khang, thể hiện sự gắn bó giữa con người và thiên nhiên.
• Bánh chưng, bánh giầy là hai món bánh truyền thống dịp Tết, thể hiện lòng biết ơn tổ tiên và sự đoàn viên của con cháu trong gia đình.
• Xôi gấc với màu đỏ tươi tượng trưng cho may mắn, thịnh vượng và hạnh phúc.
• Rượu, trầu cau, nước lọc,… là những lễ vật truyền thống không thể thiếu, thể hiện lòng thành và sự trang nghiêm trong nghi lễ.

=> Có thể bạn quan tâm: 15 hoạt động ngày Tết đầy ý nghĩa, đậm bản sắc Việt

5. Cách cúng ông công ông Táo

Lễ cúng ông Công ông Táo thường được thực hiện vào buổi sáng ngày 23 tháng Chạp âm lịch. Mâm cúng sẽ được bày ở bàn thờ ông Táo trong bếp, bàn thờ gia tiên hoặc kê bàn nhỏ giữa nhà.

Khi cúng, gia chủ nên thắp 20 nén hương và đọc bài khấn và cầu mong các vị thần Táo phù hộ cho một năm mới bình an, làm ăn thuận lợi, gia đình êm ấm và hạnh phúc. Sau khi cúng xong, gia chủ sẽ hóa vàng mã và mang cá chép ra ao, hồ hoặc sông để thả, với mong muốn “cá hóa rồng” đưa Táo Quân lên trời, đồng thời thể hiện ước vọng cho một năm mới may mắn, hanh thông.

6. Văn khấn cúng Tết ông Công ông Táo

Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!

Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ, chư vị Tôn thần.
Con lạy ngài Đông trù Tư mệnh Táo phủ Thần quân.

Tín chủ chúng con là: ………………………………… (họ tên)
Ngụ tại: ………………………………………………… (địa chỉ)

Hôm nay, ngày 23 tháng Chạp năm …………, chúng con thành tâm sửa biện hương hoa, lễ vật, xiêm áo mũ mão, kính dâng trước án. Chúng con xin kính mời ngài Táo quân, Đông trù Tư mệnh, định phúc Táo quân, cùng các vị chư thần cai quản trong nhà, trong bếp.

Cúi xin các ngài thương xót tín chủ, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật. Chúng con kính xin các ngài tấu trình Ngọc Hoàng Thượng Đế, ban phước lành cho toàn gia chúng con năm mới an khang, thịnh vượng, vạn sự như ý, gia đạo bình an, trên thuận dưới hòa, lộc tài vượng tiến.

Tín chủ chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin được phù hộ độ trì.

Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!
Nam mô A Di Đà Phật!

7. Những lưu ý khi cúng ông Công ông Táo

Dưới đây là những lưu ý quan trọng khi cúng ông Công ông Táo để đám bảo đúng nghi lễ, thể hiện sự thành kính và giữ gìn nét văn hoá truyền thống:

• Không cúng sau 12 giờ trưa vì đây là thời điểm các ông Công ông Táo đã về trời.
• Không đặt mâm lễ cúng ở dưới bếp và đều phải được thờ phụng ở trên bàn thờ chính của gia đình. Tuy nhiên, tuỳ vào quan niệm của từng vùng mà có thể đặt ở vị trí phù hợp khác.
• Không cầu xin tài lộc, sung túc và chỉ nên khấn cầu xin Táo quân báo cáo điều tốt với Ngọc Hoàng.
• Không thả cá chép từ trên cao xuống hay bọc cá trong bao nilon rồi thả xuống. Vì đây là hành động mạo phạm, mất ý nghĩa tâm linh và gây hại cho môi trường.
• Không cúng các lễ vật quá cầu kỳ hay xa xỉ mà chỉ cần đầy đủ lễ vật.

8. Câu hỏi liên quan đến Tết ông Công ông Táo

8.1. Cúng ông Công ông Táo cúng giờ nào?

Lễ cúng ông Công ông Táo nên được tiến hành vào buổi sáng hoặc trước 12 giờ trưa ngày 23 tháng Chạp âm lịch. Đây là khoảng thời gian được cho là thần linh bắt đầu lên chầu trời, nên việc tiễn Táo Quân cần thực hiện trước giờ Ngọ (khoảng 11h trưa) để đúng nghi lễ.

Tuy nhiên, nhiều gia đình bận rộn có thể linh động cúng từ chiều 22 tháng Chạp, miễn là vẫn giữ sự thành tâm và trang nghiêm trong lễ cúng.

8.2. Còn bao nhiêu ngày nữa đến Tết ông Công ông Táo?

Lễ ông Công ông Táo 2026 sẽ rơi vào ngày 23 tháng Chạp năm Ất Tỵ (âm lịch), tức ngày 11 tháng 2 năm 2026 (dương lịch).

=> Xem thêm: Còn bao nhiêu ngày nữa đến Tết 2026?

8.3. Ngày rước ông Táo ngày mấy?

Ngày rước ông Táo về nhà thường diễn ra vào ngày 30 tháng Chạp (âm lịch) – tức là đêm Giao thừa, sau khi ông Táo đã hoàn thành việc chầu trời và trở lại hạ giới. Trong trường hợp năm thiếu không có ngày 30, thì lễ rước có thể diễn ra vào ngày 29 Tết.

8.4. Quốc gia nào có phong tục cúng ông Công ông Táo

Phong tục cúng ông Công ông Táo chủ yếu có ở Việt Nam, là nét đặc trưng trong tín ngưỡng dân gian liên quan đến thần Bếp và đời sống gia đình.

Tuy nhiên, một số quốc gia châu Á khác cũng có tín ngưỡng tương tự, như: Trung Quốc, Đài Loan, Hồng Kông, Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc,…

Cúng ông Công ông Táo là một phong tục ngày Tết tâm linh lâu đời, mang ý nghĩa sâu sắc trong đời sống tinh thần của người Việt mỗi dịp cuối năm. Đây cũng là dịp để các thành viên trong gia đình sum họp, quây quần bên nhau và cùng sửa soạn mâm lễ tiễn Táo Quân về trời. Đồng thời, gửi gắm ước vọng về một năm mới an khang, thịnh vượng, gia đạo yên vui và trên dưới thuận hoà.

Nguyễn Thanh Hiền

Nguyễn Thanh Hiền là người đứng sau định hướng nội dung và chiến lược quà tặng của Muaquatet.vn, với hơn 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực quà Tết doanh nghiệp, đồ uống nhập khẩu và giải pháp quà biếu cao cấp cho khách hàng B2B. Chị trực tiếp tham gia tư vấn, tuyển chọn sản phẩm và xây dựng tiêu chuẩn nội dung nhằm giúp công ty chọn quà tặng tinh tế.